24–25 верасня 2026 года ў Літоўскім дзяржаўным гістарычным архіве (Вільня) адбудзецца міжнародная навуковая канферэнцыя „Канструкты моўнага будаўніцтва: да стагоддзя Акадэмічнай канферэнцыі 1926 года”, арганізаваная Беларускім інстытутам у Празе сумесна з міжнароднымі партнёрамі. Канферэнцыя прымеркавана да стагоддзя знакавай падзеі ў гісторыі беларускага мовазнаўства — Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі, якая адбылася ў Мінску ў 1926 годзе.

Форум стане міжнароднай пляцоўкай для гісторыкаў, мовазнаўцаў, літаратуразнаўцаў, даследчыкаў адукацыі, культурнай спадчыны і нацыянальнай палітыкі. У цэнтры ўвагі будуць працэсы фарміравання нацыянальных моў у постімперскіх дзяржавах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, моўная палітыка, развіццё гуманітарных навук, нацыянальнае будаўніцтва, а таксама роля акадэмічнай супольнасці ў захаванні і развіцці культурнай спадчыны.

Асобнае месца ў праграме займае асэнсаванне спадчыны Акадэмічнай канферэнцыі 1926 года — яе навуковага, культурнага і палітычнага значэння. Плануецца абмеркаваць гісторыю беларусізацыі, развіццё беларускай мовы і беларусістыкі ў ХХ–ХХІ стагоддзях, праблемы моўнай экалогіі, замежнай беларусістыкі, сучасныя падыходы да выкладання беларускай мовы, а таксама нацыянальную моўную палітыку ў параўнальнай еўрапейскай перспектыве.

У праграме канферэнцыі — пленарныя даклады і тэматычныя панэлі з удзелам даследчыкаў з Літвы, Польшчы, Чэхіі, Германіі, Аўстрыі, Латвіі, Эстоніі і іншых краін. Сярод удзельнікаў — вядомыя спецыялісты ў галіне гісторыі, мовазнаўства, літаратуразнаўства, беларусістыкі, славістыкі, гісторыі адукацыі і культурнай спадчыны.

Арганізатарамі канферэнцыі выступаюць Беларускі інстытут у Празе, Літоўскі дзяржаўны гістарычны архіў, Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта, Інстытут беларускай мовы, а таксама шэраг міжнародных партнёраў. Канферэнцыя праводзіцца пры падтрымцы Еўрапейскага Саюза, Scholars for Belarus, Akademisches Netzwerk Osteuropa (akno e.V.) і Фонду Конрада Адэнаўэра.

Мы запрашаем даследчыкаў, выкладчыкаў, аспірантаў і ўсіх, хто займаецца праблемамі гісторыі мовы, нацыянальнай палітыкі, славістыкі, беларусістыкі і гуманітарных навук, далучыцца да дыскусіі. Канферэнцыя стане важнай магчымасцю абмеркаваць агульныя еўрапейскія працэсы моўнага і нацыянальнага развіцця, а таксама месца беларускай гуманітарыстыкі ў сучаснай міжнароднай навуковай прасторы.

Месца правядзення: Літоўскі дзяржаўны гістарычны архіў, Вільня

Даты: 24–25 верасня 2026 года.

29 мая 2026 года ў Рызе адбудзецца міжнародны навуковы семінар „У пошуках Віцебскай Латгаліі: пераасэнсаванне памежжа з транснацыянальнай перспектывы” (The Search of Viciebsk Latgale: Rethinking a Borderland Region from a Transnational Perspective), арганізаваны Беларускім інстытутам у Празе ў супрацоўніцтве з Латвійскім універсітэтам, Даўгаўпілскім універсітэтам, Акадэмічнай сеткай Osteuropa (akno e.V.) і праграмай Scholars for Belarus.

Семінар прысвечаны міждысцыплінарнаму асэнсаванню Віцебскай Латгаліі як гістарычнага памежнага рэгіёна, які ў 1772–1917 гадах уваходзіў у склад Віцебскай губерні і адыграў важную ролю ў фарміраванні культурных, канфесійных і нацыянальных ідэнтычнасцяў на беларуска-латвійскім памежжы. Галоўная мэта сустрэчы — распачаць шырэйшую міжнародную навуковую дыскусію аб канцэпце „Віцебскай Латгаліі” і вызначыць новыя перспектывы яго даследавання ў транснацыянальным кантэксце.

У семінары возьмуць удзел даследчыкі з Беларусі, Латвіі і Польшчы. Праграма ўключае чатыры тэматычныя панэлі, прысвечаныя палітычнай гісторыі рэгіёна, праблемам ідэнтычнасці, этнаканфесійнаму ландшафту і сучаснаму стану даследаванняў, а таксама выніковую дыскусію аб перспектывах вывучэння Латгаліі як прасторы інтэнсіўных міжкультурных і міждзяржаўных узаемадзеянняў.

Беларускі інстытут у Празе на семінары будуць прадстаўляць Ніна Скеп'ян, Максім Каралёў і д-р хаб. Міраслаў Янковяк. Ніна Скеп'ян выступіць з дакладам „Кантакты элітаў Вялікага Княства Літоўскага з Лівоніяй у святле дыпламатычнай перапіскі першай паловы XVI стагоддзя”, Максім Каралёў прадставіць даследаванне „Нацыянальнае самавызначэнне насельніцтва Латгаліі ў першай чвэрці ХХ стагоддзя”, а Міраслаў Янковяк будзе мадэраваць панэль „Стан даследаванняў”, прысвечаную сучасным падыходам да вывучэння Віцебскай Латгаліі.

Ніжэй па спасылцы можна азнаёміцца з тэзісамі дакладаў:

https://du.lv/wp-content/uploads/2026/05/Workshop-Abstracts.pdf

27 красавіка 2026 года Беларускі інстытут у Празе запрашае на адкрытую лекцыю даследчыка Аляксандра Паршанкова, прысвечаную асобы Францыска Скарыны і гісторыі стварэння яго знакамітай Рутэнскай Бібліі.

6 жніўня 1517 года ў Празе сын полацкага купца, доктар медыцыны і свабодных мастацтваў Францыск Скарынавыдаў кірылічны „Псалтыр”, паклаўшы пачатак кнігадрукаванню ў Вялікім Княстве Літоўскім і беларускай друкаванай традыцыі. Скарына планаваў выдаць поўны тэкст Бібліі, аднак пасля публікацыі Кнігі Суддзяў у снежні 1519 года пакінуў Прагу, так і не завяршыўшы свой грандыёзны выдавецкі праект.

Падчас лекцыі будуць разгледжаны ключавыя пытанні, звязаныя са Скарынавай Бібліяй:

• ці была яна перакладам ці творчай адаптацыяй біблейскага тэксту;
• якія крыніцы выкарыстоўваў Скарына;
• для каго прызначалася гэтае выданне;
• чаму менавіта Прага стала месцам рэалізацыі праекта;
• якое значэнне Скарынава Біблія мае для беларускай і славянскай культурнай спадчыны.

Асобная ўвага будзе нададзена гістарычнаму кантэксту пачатку XVI стагоддзя, выдавецкай дзейнасці Францыска Скарыны, яго перакладчыцкай методыцы і месцу яго праекта ў гісторыі еўрапейскага кнігадрукавання.

Дата: 27 красавіка 2026 года

Час: 18:00

Месца: аўдыторыя 104, náměstí Jana Palacha 1/2, Прага

Таксама будзе магчымасць далучыцца анлайн праз Microsoft Teams.

24 сакавіка 2026 года ў Лужыцкім семінары ў Празе адбудзецца адкрытая прэзентацыя „Парушаная цішыня пяці стагоддзяў: новазнойдзеныя фрагменты Бібліі Францыска Скарыны”, прысвечаная адной з найбольш значных знаходак апошніх гадоў у даследаванні спадчыны беларускага першадрукара.

Падчас мерапрыемства ўпершыню будуць прадстаўлены шырокай публіцы арыгінальныя фрагменты „Кнігі Суддзяў”, надрукаванай Францыскам Скарынам у Празе ў 1519 годзе. На працягу амаль пяці стагоддзяў гэтыя аркушы заставаліся схаванымі ў пераплёце старой кнігі, а сёння сталі даступнымі для даследчыкаў і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй кнігі і беларускай культуры.

З асноўнай лекцыяй выступіць Аляксандр Паршанкоў, дактарант Карлавага ўніверсітэта, які распавядзе пра гісторыю адкрыцця, навуковае значэнне знаходкі і яе месца ў вывучэнні пражскага перыяду дзейнасці Францыска Скарыны.

У дыскусіі таксама прымуць удзел:

• дацэнт Томаш Хоскавец, старшыня Пражскага лінгвістычнага гуртка;
• дацэнт Ілля Лямешкін, супрацоўнік Інстытута літоўскай мовы.

Выступоўцы закрануць пытанні гісторыі славянскага кнігадрукавання, распаўсюджання біблейскіх перакладаў, а таксама значэння Скарынавай Бібліі для беларускай і еўрапейскай культурнай спадчыны.

Францыск Скарына — нацыянальны герой Беларусі, пачынальнік кнігадрукавання ў Вялікім Княстве Літоўскім, адзін з першых выдаўцоў Прагі XVI стагоддзя і асоба, якая пакінула прыкметны след у гісторыі чэшска-беларускіх культурных сувязяў.

Дата: 24 сакавіка 2026 года

Месца: Lužický seminář, Прага

Арганізатары: Беларускі інстытут у Празе, Společnost přátel Lužice / Towarstwo přećelow Serbow (SPL / TPS) і Аляксандр Паршанкоў.

Запрашаем усіх, хто цікавіцца гісторыяй кнігі, беларускай культурай, славістыкай і еўрапейскай інтэлектуальнай спадчынай.